تعریف مراقبتهای بهداشتی اولیه

تعریف مراقبتهای بهداشتی اولیه

تعریف مراقبتهای بهداشتی اولیه

Primary Health Care )PHC)  

مراقبتهای بهداشتی ضروری که در دسترس همه افراد جهان قرار گیرد، برای آنها قابل قبول باشد، با مشارکت کامل آنها باشد، قیمت مناسبی برای جامعه داشته باشد وکشور قادر به پرداخت هزینه‌‌های آن باشد. اولین سطح تماس مردم، خانواده ها و جامعه با خدمات سلامت است و مراقبتهای سلامت را هر چه نزدیکتر به محل زندگی و کار مردم ارائه می نماید. در همه کشورها اعم از توسعه یافته  یا در حال توسعه، ارزش یکسانی دارد ولی در هر کشور شکل خاص خود را دارد .

فلسفه PHC ….

 

سلامتی حق مسلم انسان است. توزیع عادلانه خدمات بهداشتی درمانی و منابع اجتماعی اقتصادی بهداشت، بخشی از توسعه اقتصادی اجتماعی هر کشور محسوب می شود.

موارد مورد نظر در PHC:

  • مناسب بودن (Appropriate): خدمات متناسب با  نیازهای ضروری فراهم باشد.
  • کافی بودن (Sufficient):  حجم خدمات متناسب با حجم  نیازها باشد.
  • جامع بودن (Comprehensive): تمام سطوح پیشگیری را در برگیرد / تنوع خدمات را در نظر بگیرد.
  • قابل دستیابی و  در دسترس بودن (Available and Accessible): نه تنها نسبت جمعیت با تعداد واحدهای ارائه کننده خدمت تناسب داشته باشد بلکه موانع فرهنگی ، جغرافیایی و … مانعی بر بهره مندی از خدمات نباشد.
  • قابل پرداخت بودن (Affordable): دارای کمترین هزینه و حتی الامکان رایگان.
  • عملی بودن (Practical): از نظر تدارکات، پرسنل و منابع قابل اجرا باشد.

اصول PHC

 1.برابری و عدالت  (Equity)

منابع بهداشتی و خدمات مربوط به آن باید به صورت برابر در اختیار همه افراد جامعه قرار گیرد و مردم با نیازهای یکسان باید دسترسی برابر به مراقبت های بهداشتی داشته باشند. برای اطمینان از دسترسی برابر باید توزیع و پوشش مراقبت های اولیه بهداشتی در مناطقی بیشتر باشد که بیشترین نیازها وجود دارد.

2.مشارکت مردمی (Community Participation)

 در تمام مراحل (تشخیص مشکل، اتخاذ تصمیم و راه حل، اجرا، بهره برداری، ارزشیابی)

بدون همکاری و علاقه مردم به تامین و توسعه خدمات هیچگونه موفقیتی برای آن پیش بینی نمی شود این به عنوان‌« بهداشت به وسیله مردم‌» و « قراردادن سلامت مردم در دست خود آنها» توصیف شده است. بدین ترتیب بهداشت پدیده ای خودجوش است که باید انگیزه برخورداری از آن در مردم ایجاد گردد و علاوه بر بخش بهداشت، جامعه باید درگیر مراقبت از خود شود.

انواع مشارکت با مردم:         

 1-for the people

2-by the people

3- with the people

محدودیتها و مخاطرات مشارکت مردمی عبارتند از :

   -سلب مسؤولیت دولت

    -تهدید اقتدار سیاسی

    -پروبال دادن به برگزیدگان محلی

    -احتمال ایجاد یاس در صورت شکست

 3.همکاری بین بخشی (Intersectoral Coordination)

 سلامتی، پدیده ای است که نیازمند همکاری تمام سازمانها است و البته، نباید سازمانها در قفسها و جزایر جداگانه فعالیت کنند و کار به کار هم نداشته باشند. نقش آموزش و پرورش،تربیت بدنی، شهرداریها و … در سلامت مهم: پرهیز از موازی کاری (مثلا انواع بیمه در ایران!)

 4. تکنولوژی مناسب (Appropriate Technology): ” یعنی فناوریی که از نظر علمی صحیح ،مطابق نیازهای محلی و قابل قبول افرادی که از آن بهره می برند و افرادی که آن را به کار می گیرند باشد، و مردم با استفاده از منابع جامعه و حفظ اصل خودکفایی قادر به حفظ آن بوده کل کشور قدرت پرداخت هزینه های آن را داشته باشد.“

     تکنولوژی مناسب یعنی:

  • تا حد ممکن ارزان (بدون به خطر انداختن کیفیت – نباید صرفه جویی به حدی شود که خودش باعث اسراف شود)
  • تا حد ممکن آسان در حد متطقه (بدون نیاز به افراد حرفه ای سطح بالا)
  • متکی به مواد و قطعات محلی
  • به کار گیرنده نیروی محلی
  • مشوق و تسهیل کننده تولید محلی تجهیزات و قطعات
  • تسهیل کننده مشارکت مردم
  • سازگار با ارزشها و اولویتهای محلی
  • قابل قبول جامعه و سرویسهای بهداشتی

 5.ادغام (Integration) یا جامعیت خدمات

  • به منظور ایجاد عدالت اجتماعی
  • تربیت نیروهای چند پیشه (بهورز): انجام تمام خدمات شامل بهداشت محیط، بهداشت حرفه ای، واکسیناسیون، مراقبت مادر باردار، مراقبت کودکان و …)

مراقبت های بهداشتی اولیه یک رویکرد جامع براساس مداخلات زیر است :

  • مداخلات ارتقایی: برخورد مراقبت های بهداشتی اولیه در سطح جامعه با علل اساسی است که بر سلامت تاثیر می گذارد
  • مداخلات پیشگیری کننده: این مداخلات کاهش دهنده بروز بیماری ها یا برخورد سریع با عللی است که برای فرد ایجاد مشکل نموده است.
  • مداخلات درمانی: این مداخلات سبب کاهش شیوع بیماری بوسیله توقف پیشرفت بیماری در بیمار است
  • مداخلات بازتوانی: این مداخلات سبب کوتاه نمودن پی آمد یا عوارض مربوط به مشکل سلامتی افراد می شود.